Van stenen plein naar groene stadsplek
Het Prins Alexanderplein in Rotterdam
Rotterdam werkt met zeven grote stadsprojecten aan een groenere en aantrekkelijkere stad. Het gaat om het Hofplein, de Westblaak, het Prins Alexanderplein, het Hofbogenpark, het Nelson Mandelapark, het Rijnhavenpark en Getijdenpark Feyenoord.
Samen zorgen deze projecten voor meer ruimte om te wandelen, sporten, spelen en ontspannen. Tegelijkertijd helpt het extra groen de stad om beter bestand te zijn tegen hitte en hevige regenval en draagt het bij aan biodiversiteit en een betere luchtkwaliteit.
Een plein waar je wilt blijven
Een van deze projecten is het Prins Alexanderplein. Het plein was lange tijd vooral een stenige doorgangsruimte bij trein- en metrostation Rotterdam Alexander en winkelcentrum Alexandrium. Veel bestrating en relatief weinig groen maakten het plein bij warm weer onaangenaam. Ook bood de inrichting weinig aanleiding om er langer te verblijven. De ambitie was daarom helder: van het plein een groene, levendige en sfeervolle ontmoetingsplek maken.
In het ontwerp kreeg groen een hoofdrol. Er is bijna 2.500 m² extra groen aangelegd en het plein kreeg zo'n vijftig nieuwe grote en kleine bomen, waaronder elzen, iepen en berken. De bestaande monumentale kastanje bij het station bleef behouden. Lagere plantvakken verwijzen bovendien naar de ligging in de Alexanderpolder en vangen regenwater op, dat vervolgens ten goede komt aan de beplanting en het grondwater. Zo draagt het plein ook bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit.
Samen werken aan een nieuw plein
De plannen voor de vergroening van het Prins Alexanderplein kregen vanaf 2020 vorm. Daarbij koos de gemeente nadrukkelijk voor een ontwerp waarin niet alleen klimaat en groen centraal stonden, maar ook de wensen van de mensen die het plein dagelijks gebruiken. Bewoners en bezoekers werden betrokken bij de nieuwe inrichting en hun ideeën zijn zoveel mogelijk verwerkt in het ontwerp. Ontwerper Maurits van de Sande van de gemeente Rotterdam werkte daarbij samen met Hanneke Kijne van ontwerpbureau MORE Landscape. Eind 2022 lag er een voorlopig ontwerp, dat vervolgens verder werd uitgewerkt tot het definitieve ontwerp.
Een belangrijke opgave was om verschillende functies met elkaar te verenigen. Het Prins Alexanderplein is immers niet alleen een verblijfsplek, maar ook een belangrijke schakel tussen station Rotterdam Alexander, het winkelgebied en de omliggende kantoren en woningen. Dagelijks lopen en fietsen er veel mensen over het plein. Tegelijkertijd moest er aanzienlijk meer ruimte komen voor bomen en planten, wateropvang, spelen, terrassen en ontmoeting. Het ontwerp moest het plein dus groener en aangenamer maken zonder de bereikbaarheid uit het oog te verliezen.
Ook ondernemers rond het plein brachten praktische wensen in. Zo is op hun verzoek het laden en lossen voor de winkels in het trein- en metrostation naar de noordzijde van het station verplaatst. Hierdoor konden de randen van het plein zoveel mogelijk worden vrijgemaakt van vrachtverkeer. Daarnaast werd ruimte voorzien voor extra fietsenstallingen en parkeerplekken voor deelscooters.
In het ontwerp werd bewust gezocht naar een verbinding met de geschiedenis van de plek. De verlaagde plantvakken verwijzen naar de Alexanderpolder, waarin het plein ligt. Zo ontstond stap voor stap een ontwerp waarin verblijfskwaliteit, klimaatadaptatie, bereikbaarheid en de identiteit van het gebied bij elkaar komen. Het resultaat moest niet alleen een groener plein zijn, maar vooral een nieuw stadsplein dat uitnodigt om er te blijven.
Vroeg betrokken bij voorbereiding
Dat het ontwerp er op papier goed uitziet is één ding, maar buiten moet alles ook daadwerkelijk functioneren. Rick Bron, projectadviseur bij Struyk Verwo Infra, was nauw betrokken bij het project. Het was een traject waarin uitgebreid werd getest en steeds verder werd verfijnd: “Al medio 2022 hebben we het eerste proefvlak met bestrating aangelegd. Dat lag bewust op een plek waar veel verkeerstromen samenkomen: voetgangers, fietsers, maar ook leveranciers van de nabijgelegen horeca. We wilden vooral weten hoe de bestrating zich onder die omstandigheden zou houden. Medio 2024 hebben we een tweede proefvlak gemaakt. Daarbij hebben we nadrukkelijk naar de kleur gekeken, maar bleven ook formaat, structuur en functionaliteit belangrijk. Uiteindelijk is gekozen voor een mix van Brecccia-tegels 40x20x8 en 20x20x8 cm in gele, zwarte en grijze tinten.”
"Het bijzondere is dat de zitranden echt onderdeel van het klimaatadaptieve ontwerp van het plein zijn.”
Maatwerk tot op de millimeter
Ook bij de zitranden kwam veel maatwerk kijken. De aanbesteding vond plaats in februari 2025. Rick vervolgt: “Het bijzondere is dat die zitranden meerdere functies combineren. Je kunt erop zitten, ze vormen de begrenzing van de groenvakken én er zitten openingen in waardoor het regenwater naar het groen kan worden afgevoerd. Ze zijn dus echt onderdeel van het klimaatadaptieve ontwerp van het plein.”
In november 2025 begon de aanleg van het straatwerk en werden de eerste elementen geplaatst. Voor de houten zittingen op de betonnen randen werd eerst een prototype ontwikkeld, compleet met stalen frame. Rick legt uit: “Zo’n prototype is erg belangrijk. Je ziet dan pas echt hoe beton, staal en hout bij elkaar komen. Naar aanleiding daarvan hebben we het frame op een paar punten aangepast. Daarna werd definitief akkoord gegeven voor productie.”
Eind februari 2026 waren de betonnen zitranden gereed. In maart volgden de speciaal ontworpen houten zittingen om ter plaatse gemonteerd te worden. “Dat was mooi op tijd, want in april begon de aanplant. Dan zie je alle onderdelen bij elkaar komen: bestrating, zitranden, waterafvoer en groen. Op dat moment zie je echt het plein ontstaan dat met alle partijen van tevoren is bedacht”, besluit Rick.
Officiële opening
Het beoogde eindbeeld was nadrukkelijk méér dan alleen een groener plein. Het moest een plek worden waar mensen graag verblijven en elkaar ontmoeten, met schaduw, zitplekken, terrassen, fonteintjes voor kinderen en ruimte voor kleinschalige evenementen en culturele activiteiten. Dat eindbeeld is inmiddels werkelijkheid: in juli 2026 werd het vernieuwde Prins Alexanderplein officieel geopend. Daarmee is het het eerste van de Rotterdamse stadsprojecten dat is voltooid.
Meer informatie?
Bekijk dit project in onze inspiratiebank.
