Drie fasen, één uitstraling:
Het Boerhaaveproject kreeg de Breccia
Aan de Boerhaavelaan in Leiden bevindt zich een wooncomplex met een bijzondere geschiedenis. Wat oorspronkelijk werd ontwikkeld volgens de stempelgedachte uit de jaren zestig, is inmiddels getransformeerd tot een eigentijdse woonomgeving voor internationale kenniswerkers.
De buitenruimte vervult daarin een centrale rol als verbindend element tussen de gebouwen.
Landschapsarchitect Evelien de Mey (EDM Tuin en Landschap) en cultuurtechnisch adviseur Gert-Jan Lith (Lith Advies) waren gezamenlijk verantwoordelijk voor het ontwerp, de technische uitwerking en uitvoeringsbegeleiding. Het resultaat is een terrein dat in drie fasen is gerealiseerd, maar als één samenhangend geheel wordt ervaren.
Twee specialisten, één verhaal
“Ik ben opgeleid als landschapsarchitect, met de overtuiging dat plannen niet alleen esthetisch sterk moeten zijn, maar ook uitvoerbaar,” vertelt Evelien. “Beplanting is daarbij geen sluitpost; het groen vormt de drager van het ontwerp. ”Twaalf jaar geleden richtte zij haar eigen bureau op. “Altijd spannend, maar ook bevrijdend. Je kiest bewust je eigen projecten en samenwerkingen.” Haar bureau richt zich op groen erfgoed zoals landgoederen, buitenruimtes voor instellingen en overheden. “Ik werk graag op de midden schaal. Geen postzegeltuinen, maar locaties waar het landschap daadwerkelijk betekenis krijgt.”
Gert-Jan begon zijn loopbaan juist met de uitvoering. “Ik heb tijdens mijn versnelde mbo-studie eerst zelf straatwerk aangelegd. Ik wilde ervaren hoe het is om buiten te werken voordat ik anderen adviseer hoe het moet.” Die praktische achtergrond in combinatie met de hbo-opleiding vormt nog steeds de basis van zijn expertise. “Ik noem mezelf cultuurtechnisch adviseur. Het gaat mij om de techniek achter een hoogwaardige buitenruimte – zowel het grijze als het groene deel. Dat laatste wordt nog te vaak onderschat.” Met Lith Advies ondersteunt hij ontwerpers bij de vertaling van visie naar realisatie. “Ik zeg weleens: ik help de dromen van de architect te realiseren. Maar altijd realistisch, uitvoerbaar en binnen budget.”
Boerhaave: wonen voor internationale kenniswerkers
Het Boerhaaveproject is ontwikkeld door Stichting Boerhaave en biedt woonruimte aan expats en internationale medewerkers van universiteit en ziekenhuis. “Het betreft vaak kenniswerkers die hier tijdelijk verblijven,” licht Evelien toe. “Alleenstaanden of jonge gezinnen. Mensen die kwaliteit gewend zijn en tegelijkertijd behoefte hebben aan rust." Het oorspronkelijke complex was gebaseerd op de stempelstructuur uit het CIAM-tijdperk dat streefde naar ‘de functionele stad’, gebaseerd op een strikte scheiding van 4 functies, wonen, werken, recreatie en verkeer. Dit grootschalige blok was voornamelijk bestemd voor wonen met veel collectieve buitenruimte. Deze historische gelaagdheid vormde het vertrekpunt voor het landschapsontwerp. “Ik wilde de orthogonale structuur respecteren - niet kopiëren, maar vertalen naar de huidige tijd.”
De opdracht bood ruimte voor interpretatie. Er lag geen dichtgetimmerd programma en geen overmaat aan functies. “Ik moest zorgen voor goede bereikbaarheid van de entrees, voldoende ruimte voor fietsen en parkeren, maar verder kreeg ik de vrije hand.” De specifieke doelgroep gaf het project een extra dimensie. “Veel bewoners brengen relatief veel tijd op de uni of binnenshuis door. Dat betekent dat de tuin ook als kijktuin moet functioneren.” Tegelijkertijd moest er ruimte zijn voor informele ontmoeting. “Een picknicktafel, bankjes in de zon, plekken waar je elkaar op natuurlijke wijze kunt tegenkomen, zonder dat het geforceerd aanvoelt.” Het ontwerp kreeg een heldere orthogonale opzet passend bij zijn oorsprong met een centraal grasveld als rustpunt. Daaromheen bevinden zich groene kamers en een langgerekte ontmoetingszone.
Van visie naar maakbaarheid
Vanaf het eerste schetsontwerp was Gert-Jan nauw betrokken. “Ik wil in een vroeg stadium weten waar kabels en leidingen liggen, hoe de aansluiting op de gebouwen wordt opgelost en wat het beschikbare budget is. Daarmee voorkom je teleurstellingen in een later stadium.” Evelien bevestigt dat deze vroege samenwerking essentieel was.
"Tussen fase één en drie zitten meerdere jaren en toch is er geen zichtbaar kleurverschil”
“Doordat Gert-Jan al in de schetsontwerpfase meekeek, konden we efficiënt schakelen. We zijn van voorlopig ontwerp naar definitief ontwerp gegaan zonder concessies te doen aan het oorspronkelijke idee.” Ook in de aanbestedingsfase werd gekozen voor helderheid. Geen overdaad aan documenten, maar scherpe tekeningen en een gerichte uitvraag. “Voor enkele beeldbepalende onderdelen hebben we in het bestek geen gelijkwaardige alternatieven toegestaan. Het gebruik van de Breccia van Struyk Verwo Infra voor de bestrating was zo’n expliciete keuze.”
Waarom Breccia?
De keuze voor de bestrating was bepalend voor het uiteindelijke beeld. Evelien zocht naar een langformaat tegel die de orthogonale structuur zou versterken. “Ik wilde geen standaard beton. Het moest verfijnd en rustig zijn, maar wel karakter hebben.” Gert-Jan kende Breccia uit eerdere projecten. “Wat mij aanspreekt, is de natuurstenen toplaag. Daardoor blijft de kleur stabiel en veroudert het materiaal op een mooie manier. Een reguliere betontegel wordt snel grauw; hier blijft de uitstraling behouden.” Er is gewerkt met een subtiele mix van grijstinten. “Op grotere vlakken kun je spelen met nuance,” legt Evelien uit. “Dat zorgt voor levendigheid zonder visuele onrust.” De keuze voor Breccia bewees bovendien haar waarde bij de gefaseerde aanleg van het terrein. "Tussen fase één en drie zitten meerdere jaren en toch is er geen zichtbaar kleurverschil,” aldus Evelien. “Precies om die reden hebben we hiervoor gekozen.”
Dit artikel is ook te lezen in ons relatiemagazine BuitenBeeld dat 2x per jaar verschijnt. Meldt u aan om deze vrijblijvend of per post of email te ontvangen.
